Trong bối cảnh chuyển đổi số, sự gia tăng nhanh chóng của tài nguyên thông tin số, tài liệu in truyền thống và tài liệu nội sinh đang tạo áp lực lớn đối với công tác biên mục tại các thư viện. Bài viết phân tích khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tạo sinh, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và học máy, trong hỗ trợ tự động hóa một số khâu của quy trình tạo lập biểu ghi thư mục. Trên cơ sở tổng quan tài liệu, phân tích các ứng dụng thực tiễn và đối chiếu với yêu cầu nghiệp vụ thư viện tại Việt Nam, bài viết chỉ ra rằng AI có thể hỗ trợ trích xuất siêu dữ liệu, gợi ý trường MARC 21, khởi tạo tóm tắt trường 520, đề xuất từ khóa và chỉ số phân loại. Tuy nhiên, các rủi ro như ảo giác dữ liệu, sai lệch chuẩn nghiệp vụ, thiên lệch thuật toán, bảo mật dữ liệu và hạn chế xử lý tiếng Việt đòi hỏi phải có cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt. Bài viết khẳng định mô hình Human-in-the-Loop là hướng tiếp cận phù hợp, trong đó AI đóng vai trò trợ lý tăng tốc quy trình, còn người làm thư viện chịu trách nhiệm thẩm định và bảo chứng chất lượng. Từ đó, bài viết đề xuất lộ trình triển khai, tiêu chí đánh giá và giải pháp quản trị rủi ro phù hợp với bối cảnh thư viện Việt Nam.

Bài viết phân tích vai trò, nội dung và định hướng phát triển các dịch vụ thư viện hỗ trợ hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học tại các trường đại học, viện nghiên cứu ở Việt Nam nói chung, ở khu vực phía Nam nói riêng trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục. Trước hết, bài viết đưa ra các khái niệm cơ bản về dịch vụ thông tin thư viện, dịch vụ hỗ trợ nghiên cứu khoa học, thư viện đại học và thư viện hiện đại. Trên cơ sở đó, tác giả trình bày các mô hình thực tiễn đã triển khai tại một số trường đại học tiêu biểu khu vực phía Nam, phân tích tính hiệu quả, những thách thức và hạn chế trong quá trình triển khai. Cuối cùng, bài viết đề xuất một số phương án mở rộng dịch vụ thư viện hiện đại theo hướng cá nhân hóa, ứng dụng công nghệ mới và phát triển bền vững, nhằm nâng cao vai trò của thư viện trong hệ sinh thái học thuật và nghiên cứu khoa học tại Việt Nam.

Tham luận tập trung làm rõ vai trò của 03 dịch vụ gồm: Dịch vụ tư vấn thông tin chủ động; dịch vụ đào tạo, hướng dẫn người sử dụng thư viện trực truyến; dịch vụ truyền thông số tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, coi đây là hướng phát triển tất yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao và đa dạng của người sử dụng thư viện trong môi trường số. Từ thực trạng, đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện và phát triển các dịch vụ trong tương lai.